नेपालका परराष्ट्र मन्त्री शिशिर खनालले नेपाल र भारतबीचको सीमा विवाद विद्यमान द्विपक्षीय संयन्त्र र कूटनीतिक प्रक्रियाबाटै समाधान हुने स्पष्ट पार्नुभएको छ। नयाँ दिल्लीस्थित नेपाली दूतावासमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा बोल्दै उहाँले नेपालले कुनै पनि तेस्रो पक्षको मध्यस्थता नखोजेको प्रष्ट पार्नुभयो।

प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले हालै संसदमा दिएको अभिव्यक्ति (जसमा उनले बेलायत संग सम्पर्कबारे उल्लेख गरेका थिए) लाई स्पष्ट पार्दै मन्त्री खनालले भन्नुभयो— "हाम्रो अडान तेस्रो पक्षको मध्यस्थता माग्ने होइन। सुगौली सन्धि र तत्कालीन ब्रिटिस-इन्डियाकालीन ऐतिहासिक दस्तावेज, नक्सा वा प्रमाणहरू बेलायतका पुस्तकालय वा संग्रहालयमा हुन सक्ने भएकाले ती तथ्यहरूमा पहुँच बनाउन मात्र खोजिएको हो।"

सम्बन्धमा 'नयाँ राजनीतिक यथार्थ'

नेपालका परराष्ट्र मन्त्रीले नेपालमा परम्परागत राजनीतिक शक्तिहरू (नेपाली कांग्रेस र एमाले-माओवादी) लाई विस्थापित गर्दै राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) नेतृत्वको नयाँ सरकार आउनुले 'पूर्ण रूपमा नयाँ राजनीतिक यथार्थ' (A completely new political reality) जन्माएको बताउनुभयो।

उहाँले भन्नुभयो, "नयाँ पुस्ताको यो सरकार भारतसँगको सम्बन्धलाई विगतको 'पुरानो ब्यागेज' र २१औँ शताब्दीको अति-संवेदनशील भूराजनीतिको चश्माले हेर्न चाहँदैन। हामी 'हाइपर-नेशनलिस्टिक' (उग्र-राष्ट्रवादी) नाराबाजी भन्दा माथि उठेर तथ्य र तथ्याङ्कमा आधारित 'विकास कूटनीति' (Development Diplomacy) मार्फत नेपालको आर्थिक रूपान्तरण गर्न चाहन्छौँ।"

द्विपक्षीय वार्ता र प्रविधिमा सहकार्य

शनिबार भारतीय विदेश मन्त्री डा. एस. जयशंकरसँग भएको प्रतिनिधिमण्डल स्तरको भेटवार्ता फलदायी रहेको मन्त्री खनालले उल्लेख गर्नुभयो। भ्रमणका क्रममा नेपाल क्लियरिङ हाउस लिमिटेड (NCHL) र नेसनल पेमेन्ट्स कर्पोरेसन अफ इन्डिया (NPCI) बीच 'पियर-टु-पियर' (P2P) क्रस-बोर्डर डिजिटल भुक्तानी प्रणालीको औपचारिक सुरुवात समेत गरिएको छ।

भारतीय अर्थतन्त्रको तीव्र वृद्धिको प्रशंसा गर्दै मन्त्री खनालले भन्नुभयो, "हामी उदीयमान र प्रविधिले भरिपूर्ण भारतसँग जोडिन चाहन्छौँ, जसका लागि नेपालले आफ्नो ऊर्जा (Energy) र युवा जनशक्तिको क्षमता प्रस्तुत गरिरहेको छ।" उहाँले सीमा समस्याका कारण नेपाल-भारतबीचको विशाल विकास साझेदारी छायाँमा पर्न नहुने र "खुला हृदय र तार्किक दिमाग" भएमा कुनै पनि समस्या जटिल नरहेको बताउनुभयो।